بالگرد ای اس اچ-3 دی نیروی دریایی ایران

 

پس از گذشت سه سال تا سال 1352 تمامی 13 بالگرد به ایران تحویل داده شد.در این میان 11 نمونه نبرد زیر سطحی ASW برای مقابله با زیردریایی ها و دو بالگرد ترابری برای حمل افراد نظامی قرار گرفتند.در کنار این قابلیت ها تمامی سی کینگ ها قادر به انجام ماوریت تجسس و نجات (SAR) نیر بودند. ASH-3D های ایرانی از سیستم ماموریت زیر سطحی و تعدادی سیستم اویونیکی متشابه بالگرد SH-3D بهره می برند و از دو موتور T58-GE-10 نیرو می گرفتند.پیش از ورود سی کینگ ها ناوگان کوچک IINA  بر حدود 10 فروند بالگرد Bell AB 205 A با توانایی پرتاب  موشک فرانسوی یAS-11 و تعدادی Bell AB 206 A تکیه داشت.پس از ورودبه ایران بالگردهای سی کینگ به سر فرماندهی ناوگان هوادریای ایران , پایگاه هوا دریای بندرعباس واقع درشمال خیلج فارس تحویل داده شدند .برای استفاده در ناوکشن های ببر و پانگ دو بالگرد بدانها اختصاص یافت.در سال 1353 دو فروند کشتی پشتیبانی به نام های بندر عباس و بوشهر توسط کشتی سازی C.Luhring به ایران تحویل داده شد. 

کشتی هایی که علاوه بر پد بالگرد در انتهای خود صاحب اشیانه بالگرد نیز بودند.در همان سالدو فروند قایق دو زیست کلاس "هنگام" مجهز به جایگاه نشست و بخواست بالگرد نیز به ناوگان هوا دریای ایران اضافه شد.تمام این شناورها قادر به پذیرش بالگردهای سی کینگ بودند و دو کشتی بوشهر و بندر عباس هر یک غالبن برای انجام ماموریت های پشتیابنی برد بلند از ناوشکن ها, ناوچه و ناوهای نیروی دریایی ایران هر یک , یک سی کینگ ترابری با خود حمل می کردند.در اواخر سال 54 نیروی دریایی ایران سفارش خرید 5 بالگرد سی کینگ دیگر از نمونه ASW با رادار نظارتی AN/APS 705 A به آگوستا ارائه کرد. در کنار قابلیت نبرد زیر سطحی با تجهیز بالگردها به موشک ضد کشتی سی کیلر (توسط شکرت آگوستا) قابلیت نبرد سطحی نیر بدانها افزوده گشت.تجهیز سایر بالگردها به موشک های ضد کشتی ادامه یافت به طوریکه یک سال بعد به صورت مشابه تعدادی نمونه نبرد زیر سطحی از نخستین بالگردهای تحویلی توسط شرکت تعمیر و نگه داری بالگرد ایران به موشک Sea Killer MK-2 مجهز شدند.

در سال 57 ساخت دومین دسته سفارشی سی کینگ کامل شد اما پس از ارسال تنها یک نمونه در سال 1358 بدنبال تحریم تسلیحاتی ایران از سوی ایالات متحده شرکت اگوستا مجبور شد تا 4 بالگرد دیگر را مصادره کند.این بالگردها در ایتالیا ماندند و در نهایت به همراه 19 بالگرد شینوک مصادره شده دیگر ارتش ایران مابین اسفند و اردیبهشت  60 به ناوگان تغییر نام یافته هوادریای جمهوری اسلامی ایران (IRINA) تحویل داده شدند.پیش از وقوع انقلاب هوادریای شاهنشاهی ایران در حدود 50 بالگرد و 13 هواپیمای ترابری متوسط و سبک و جت های مخضوص پروازهای مقامات مهم عملیاتی داشت.تعداد پایگاه های IINA به دو پایگاه بندر عباس و بوشهر خلاصه میشد که در کنار انها پایگاه مدرن و نا تمام کنارک نیز در حال ساخت بود .
در سال 58 تعداد بیشتری بالگرد ASH-3D به همراه 6 بالگرد RH-53D دیگر و 12 بالگرد HH-53C سفارش داده شد که با تغییر حکومت همه سفارشات نظامی  لغو گردید.

 

جنگ در خلیج فارس

با شروع جنگ ایران و عراق سی کینگ های ایرانی ارزشهای خودشان را با انجام صدها ماوریت تجسس و نجات و حفظ جان خلبانهان جنگنده های ساقط شده ایرانی و یا حتی عراقی و نجات خدمه تانکرهای نفتی هدف قرار گرفته در بنادر ایران و یا در خلیج فارس در طول جنگ تانکری به خوبی نشان دادند.این بالگردها در مقابله با قایق های سطحی با استفاده از موشکAS-12 موفقیت های محدودی نیز بدست اوردند.در میانه جنگ هوادریای ایران با الهام از عملکرد موثر موشک ماوریک با جنگنده F-4E نیریوی هوایی جمهوری اسلامی ایران درطول عملیات مروارید و جنگ تانکری برنامه ایی را برای نصب موشک AGM-65 بر روی بالگردهای سی کینگ اغاز نمود.در این پروژه پایلونهای دوتایی موشک ماوریک به دو بالگرد سی کینگ اصلاح شده بعنوان بستر ازمایشی اضافه شد که این طرح در نهایت به پیروزهای تایید نشنده ایی در مقابل تانکرهای نفتی مستقر در خلیج فارس و تنگه هرمز نائل امد. پس از پایان جنگ این طرج به خاطر نتایج محدود بدست امده در مقایسه با توانایی اف-4 و مارویک و هزینه بالای اجرا برای تمام ناوگان کنار گذاشته شد.

مهم ترین و موثرترین استفاده نیروی هوادریای ایران از ناوگان سی کینگ خود در جریان جنگ به عملیات مروارید باز میگردد. تلاشی بزرگ برای از بین بردن تاسیسات نفتی و امکانات هشدار زودهنگام عراق.

 

 

در روزهای 7 و 8 ادرماه سال 1359 تفنگداران دریایی ارتش جمهوری اسلامی به اسکله های نفتی البکر و الامیه یورش بردن و نیروهای عراقی اسیر شده با 5 ASH-3D از اسکله البکر بازگردانده شدند .در میان کسانی که در این عملیات توسط سی کینگ ها نجات یافتند خدمه ایی از ناوچه پیکان نیز حضور داشتند.ناوچه پیکان همان ناوچه سریعی از کلاس کمان که در عملیات مروارید بر اثر برخورد چندین موشک Styx شلیکی از ناوچه های اوزا-II عراقی غرق گشت.در میانه دهه 80 میلادی دو فروند ASH-3D/TS که پیش از انقلاب برای حمل و نقل افراد بلند پایه منجمله پادشاه ایران مورد استفاده قرار میگرفتند به هوادریای ایران فرستاده شدند.در سال 1364 IRINA تصمبم گرفت تا تعدادی از سی کینگ ها قدیمی با ساعات پروازی بیشتر را از رده خارج کند تا بتواند از انها بعنوان منابع تامین قطعات یدیکی برای سایر نمونه های قابل پرواز بهره ببرد.در این راه اولویت به سی کینگ های از نمونه ASW با رادار AN/APS-705 A و ASH-3D هایی که غالبن از نخستین سی کینگ های ورودی به ایران بودند داده شد.در حالیکه 4 سی کینگ در پایگاه بندرعباس و 3 تای دیگر در IHSRC نگه داری می شدند و منتظر گذراندن دوره اورهال خود بوند نیمی از انها وارد برنامه اسقاط شدند.با پایان جنگ هوادریای جمهوری اسلامی ایران به کمک شرکت تعمیر و نگه داری بالگرد ایران , واسطه ها و دلال هایی از ایتالیا,ایالات متحده و سنگاپور اقدام به نوسازی ناوگان ASH-3D خود کرد .در میانه دهه 90 میلادی تعدادی از سی کینگ های ذخیره شده با استفاده از قطعات یدگی ضروری ذخیره شده در انبارها به خدمت در پایگاه بند عباس بازگشتند.

پس از دهه 70 میلادی IRINA بیشترین بررسی های دوره ایی به استثنای اورهال کامل را برای سی کینگ های خود در بندر عباس انجام داد.در سال 1385 فرمانده وقت نیروی هوادریای ایران تصمم به بازسازی تعدادی از سی کینگ های اسقاطی گرفت تا دوباره به خدمت بازگردانده شوند.در مرکزIHSRC دو فروند سی کینگ که به خاطر نبود قطعات یدکی لازم برای اورهال توانایی پرواز نداشتن, در این مرکز زمینگیر شده بودند .بالگردهایی که برای تامین قطعات سایر سی کینگ های فعال تعداد زیادی از قطعات انها باز شده بود .در بندرعباس نیز دو سی کینگ دیگر با وجود داشتن ساعات پروازی کم به مدت 25 سال در معرض هوای ازاد نگه داری می شدند و عملن در این پایگاه زمینگیر شده بودند.این وضعیت برای این 4 سی کینگ ادامه داشت تا اینکه دو ASH-3D بندرعباسی با قطار به تهران اورده شدند و برای انجام اورهال به IHSRC فرستاده شدند .4 بالگرد ASH-3D برای رسیدن به سطح استاندارد ناوگان بالگردی هوادریا و پیدا کردن قابلیت پرواز مجدد به Update هایی در سامانه های اویونیکی خود نیاز داشتند.اورهال و نوسازی مجدد نخستین نمونه از این بالگردها در سال 1385 اغاز شد و دو سال بعد در فروردین 87 این بالگرد مجددن به ناوگان هوادریا ارایه شددومین بالگرد در فروردین 88 به ناوگان IRINA بازگشت و سومین نمونه نیز در اواسط آدرماه همان سال به نیروی هوادریا ارایه شد.

هر سه این بالگردها جعبه دنده و تیغه های چزخان جدید دریافت کرده بودند در حالیکه موتورهای انها نیز تعویض شده بود. .در کنار  این تغییرات سامانه های جدیدی چون رادیوهای جدید باند VOR , UHF/VHF (نوعی سامانه ناوبری رادیویی) و سامانه ناوبری GPS و یک نمایشگر چند منطوره نیز بدانها اضافه گشته بود.هر سه بالگرد به خدمت بازگشتند بالکردهایی که براساس تاریخ همگی از نمونه تجسس و نجات هستند.از مجموع 3 بالگرد دوتای انها قبلن در عملیات مروارید شرکت یافته بودند همان هایی که از میانه جنگ نقش منبع تامین قطعات یدکی برای بالگردهای به خصوص برای نمونه ASW های IRINAبازی کرده بودند.چهارمین سی کینگ در کنار سی کینگ های دیگری که اورهال پایه ایی خود را دریافت می کنند هنوز تحت تعمیرات قرار دارد.

بالگرد بل 214 هوانیروز

 

این بالگرد وظایفی چون حمل و نقل نفرات و تجهیزات، انتقال مجروحین، عملیات شناسایی، جستجو و نجات، عملیات محدود رزمی شامل نصب راکت انداز 19 تایی و موشک ماوریک(به طور آزمایشی) را در دوران دفاع مقدس در کارنامه خود ثبت کرده است.

در واقع این بالگرد از روی نمونه «بل205هیویی» توسعه داده شد که هم خود 205 و هم نمونه دو موتوره آن یعنی بل212 در خدمت ایران بودند. این نمونه با نام 214اِی در 1974 به پرواز درآمد.

مشخصات بالگرد 214 شامل دو خدمه، قابلیت حمل تا 14 نفر سرباز، طول 14.63 متر، قطر صفحه ملخ 15.24 متر، ارتفاع 3.9 متر، جرم خالی 3442 کیلوگرم، توانایی حمل تا 1758 کیلوگرم بار، بیشینه جرم 6805 کیلوگرم، یک موتور لایکومینگ ال-تی-سی-4بی-8دی با توان بیشینه 2930 اسب بخار، سرعت پیمایشی 240 کیلومتر بر ساعت، برد 475 کیلومتر و سقف پرواز 5هزار متر است.

در منابع مختلف تعداد بالگردهای 214 تحویل شده به ایران بین 232 تا 338 فروند ذکر شده است که عدد اول بیشتر به واقعیت نزدیکتر به نظر می رسد. به دلیل سفارش ویژه ایران، نام عمومی دو نمونه از این بالگرد، «اصفهان» قرار داده شد و بنا بود تا 400 فروند از آن در تأسیساتی اطراف شهر اصفهان مونتاژ شود که پس از انقلاب این قرار داد لغو شد.

همچنین به سفارش و با سرمایه گذاری ایران نمونه ای دو موتوره از بل214 با مشخصه بل214-اس-تی طراحی و ساخته شد که مقرر گردیده بود تعداد زیادی از قرار داد تولید 400 فروند بالگرد در ایران به این نمونه اختصاص داده شود که این برنامه هم ملغی شد.

بالگرد شاهد 278

 

شاهد 278 یکی از محصولات بومی کشور بوده که به تولید انبوه رسیده و در نهادهای نظامی و غیر نظامی وارد خدمت شده است.

صنایع هوایی شاهد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با هدف اجرای مطالعه و تحقیقات، پیرامون بالگردها و طراحی و تولید آنها، بر اساس نیازها و تعاریف محیط عملیاتی کشور، در سالهای دفاع مقدس، آغاز به کار نمود و با ساخت چند نمونه بالگرد تحقیقاتی، پس از حداقل یک دهه تلاش بی وقفه، موفق به طراحی و تولید بالگرد ترابری سبک شاهد 278، با الگو برداری از بالگرد سبک و بسیار موفق «جت رنجر» گردید. این بالگرد 5 سرنشینه و چند منظوره دارای کاربردهای متنوعی بوده و هم اکنون هم در نیروهای نظامی مانند سپاه و هم در نهادهای غیرنظامی مانند سازمان حفاظت از محیط زیست، مشغول ارائه خدمات می باشد.

فراگیری فن پرواز با این پرنده، ساده است که موجب کاربری آسان آن و زمان مورد نیاز کوتاه، برای آموزش خلبانان می گردد و درنتیجه به دلیل کاهش هزینه های آموزش پرواز با آن نیز، از سوی نهادهای غیرنظامی، مورد توجه قرار دارد.

بدنه و ملخ های این بالگرد از جنس مواد مرکب غیر فلزی ساخته شده که علاوه بر کاهش وزن پرنده عدم ایجاد خوردگی و زنگ زدگی و در نتیجه امکان کار در محیط های گوناگون را به دنبال دارد. جذب و مستهلک کردن ارتعاشات تولیدی موتور و همچنین عمر و دوام بالاتر قطعات مربوطه نیز از ویژگیهای استفاده از این مواد پیشرفته می باشد که باعث کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری در طول دوره عمر پرنده گشته و استفاده از این بالگرد کاملاً بومی را دارای صرفه اقتصادی بیشتری می نماید.

البته کاهش وزن پرنده در اثر استفاده از مواد کامپوزیتی که از فلزات سبکتر هستند، باعث افزایش وزن بار قابل حمل این پرنده نیز می شود. همچنین استفاده نسبتاً زیاد از سطوح شیشه ای در بدنه بالگرد علاوه بر کاهش وزن، وسعت دید بالایی برای خلبان و سرنشینان این بالگرد ایرانی به ارمغان آورده است. فضای مناسب کابین این بالگرد، امکان حمل سه سرنشین در عقب و یک سرنشین در جلو، در کنار خلبان را ممکن می سازد.

سقف پرواز بالای این بالگرد، امکان اجرای عملیات در محیط های مرتفع و کوهستانی که در کشور ما نیز فراوان هستند را موجب می شود. سرعت پروازی بالای این بالگرد نیز اجرای سریع مأموریت را به دنبال دارد. مداومت پروازی بیش از 4 ساعت، از نقات قوت این پرنده ی بومی است که در کنار برد حدود 600 کیلومتری آن، نیاز به سوختگیری را کمتر نموده و مسافت قابل توجهی را تحت پوشش این پرنده قرار می دهد.

مشخصات:

سقف پرواز ایستایی ( IGE):

7750 متر

سقف پرواز ایستایی(OGE):

5800 متر

سقف پرواز سرویس: 8750 متر

بیشترین نرخ صعود: 8 متر بر ثانیه

بیشرین سرعت: 230 کیلومتر بر ساعت

برد(5000پایی): 605 کیلومتر

مداومت پروازی:بیش از 4 ساعت

هلیكوپتر های شینوک ایرانی

بر اساس توافق مهمی که بین شرکت امریکایی بوئینگ و شرکت ایتالیایی Elicotteri meridionali صورت پذیرفت نیرویی هوایی 20 فروند از این هلیکوپتر را که شرکت ایتالیایی برایش ساخته بود در سال 1971 تحویل گرفت .

شرکت ایتالیایی Elicotteri meridionali در آگوست سال 1976 در شهری به نام Frosinone واقع در جنوب شرقی رم تاسیس گردید . نخستین گروه 20 فروندی از بالگردهای نیروی هوایی ایران با شماره سریالهای 4-200 تا 4-209 و 5-300 تا5-309 بود . پیش از تحویل این بالگردها به ایران شرکت بوئینگ نمونه هایی از این بالگرد را برای آزمایش در آب و هوا کویری و ارتفاعات به ایران فرستاده بود . برخی منابع بر این عقیده هستند که شش یا هشت فروند نخستین بالگردهای شینوک ایران ساخت بوئینگ بوده است که توسط منبع معتبری تایید نشده است.

هوانیروز هفتاد فروند از این هلیکوپتر را در سالهای میان 1972 تا 1976 تحویل گرفت . شماره سریال این بالگردها 5-4050 تا 5-4119 بود ، البته ایران قراردادی برای تحویل 50 فروند دیگر از این هلیکوپترها با شرکت Elicotteri Meridionali منعقد کرد که متاسفانه لغو گردید . هرچند ذکر این نکته خالی از لطف نیست که شرکت Augusta در سال 1987 حداقل 11 فروند از این هلیکوپتر را با شماره سریال نامعلوم به کشورمان تحویل داد
.

عکس بالا یک هلیکوپتر Ch-47C با شماره سریال 5-382 ( متعلق به نیروی هوایی سلطنتی ) در سال 1977 در فرودگاه مهرآباد تهران
.
.
پس از انقلاب اسلامی سیستم سریال بندی هواپیماها به یک - و چهار عدد تغییر یافت که سریال بندی کنونی انها نامعلوم است . همچنین برای سریال بندی هواپیماهای نظامی از هیچ ترتیب یا استانداری تبعیت نشده است و از این رو تشخیص شماره سریالها تقریبا غیر ممکن است ( به خاطر دسترسی نداشتن افراد خارج از برنامه ها ویا نیروهای مطمئن ). زیر این شماره سریالها همیشه عددی داخل یه دایره وجود دارد که به نظر میرسد نشان دهنده شماره پایگاه عملیاتی بالگرد و یا هواپیماهاست.

بر اساس اطلاعاتی از منابع نامشخص ، شرکت پشتیبانی و نوسازی بالگردهای ایران (پنها) با مجموعه ای زنجیره ای و بسیار گسترده و مجهز (در 16 مکان ) بطور کامل تمام مدلهای بالگردهای نظامی ایران را اورهال کرده و برخی قطعات آن را به روش مهندسی معکوس ساخته که این شامل chinook هم میشود.

منابع اذعان دارند که در دسامبر 2001 نیروی هوایی دارای 14 فروند هلیکوپتر شینوک عملیاتی بوده است که از این میان 5 فروند از بالگردهای زمان جنگ بوده اند که بطور کامل بازسازی شده بودند . شش فروند از این هلیکوپتر ها به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تحویل داده شد . هوانیروز نیز دارای 45 فروند بالگرد شینوک عملیاتی در شرایط بسیار خوب بوده است.
پایگاههای عملیاتی بالگرد شینوک در سال 2000 :

تهران - پایگاه شکاری مهرآباد - پایگاه هوایی یکم تاکتیکی (TAB-1 )-پس از بکارگیری گسترده در جنگ طولانی هشت ساله تمامی بالگردهای شینوک ساخت آگوستا در پنها بازسازی کامل گردید و به سرویس بازگشت . این تعمیرات شامل تعمیرات اساسی و بالانس کردن Rotor Blade های اصلی بالگرد و همچنین ساخت ابزارهای مربوطه .

تهران - دوشان تپه-ستاد فرماندهی نیروی هوایی ارتش که شامل بسیاری از قطعات با ارزش در انبارهای بزرگ خود می باشد .

تبریز- پایگاه شکاری تبریز - پایگاه دوم تاکتیکی (TAB-2 )ستاد فرماندهی بالگردی در منطقه شمال کشور و همچنین پشتیبانی لجستیک پهپادها .


همدان - پایگاه شکاری شهید نوژه - پایگاه سوم تاکتیکی (TAB-3 )این پایگاه شامل تاسیساتی برای اورهال بالگرد میباشد .

کرمانشاه- پایگاه تاکتیکی پنجم(TAB-5 )این پایگاه بزرگترین پایگاه بالگرد ایران میباشد که 300 گونه مختلف بالگرد را در خود جای میدهد و شامل تاسیسات تعمیراتی و همچنین بازسازی و اورهال بالگرد و پهپاد میباشد .

شیراز - پایگاه شکاری شهید عباس دوران - پایگاه هفتم تاکتیکی (TAB-7 )شامل تاسیسات آموزشی هوافضایی ، تونل باد و همچنین طراحی سیستمهای الکترونیکی و اوینیکی .

اصفهان- پایگاه شکاری شهید عباس دوران - پایگاه هشتم تاکتیکی (TAB- 8 )این پایگاه که به Helo-City مشهور است ستاد فرماندهی بالگردهای ایران است . دراین شهر(شاهین شهر) تاسیسات بسیار گسترده ای توسط شرکت Bell_Textron بنا نهاده شده است که توسط شرکت اوکراینی آنتونف برای ساخت هواپیمای IRAN-140 و همچنین تعمیر موتور بالگردها مورد استفاده قرار میگیرد.

بندرعباس- پایگاه نهم تاکتیکی (TAB-9 )که پایگاهی مشترک بین هوانیروز و هوادریا ست و دارای تاسیسات تعمیراتی و آزمایشی است .همچنین این پایگاه مقر فرماندهی منطقه جنوب نیز می باشد.

چابهار- پایگاه دهم تاکتیکی(TAB-10 ) پایگاهی از مواد مرکب که توسط ایالات متحده بعنوان پایگاهی سه منظوره ساخته شده بود که شامل بالگردهای هوانیروز نیز می شود .

امیدیه- پایگاه یازدهم تاکتیکی (TAb-11 )آقاجاری - این پایگاه که در طول جنگ با عراق تکمیل گردید بزرگترین دستاورد مهندسی و تاسیساتی وزارت دفاع ایران است . این پایگاه شامل سه مرکز آموزشی تخصصی ، دو موسسه پژوهشی تکنیکی ، یک مرکز پژوهش فیزیک ، دو مرکز پژوهش بازسازی ، لابراتوارهای توسعه اوینیک رادار موشکها ، مراکز آزمایش و تاسیسات ساخت و توسعه تسلیحات بالگرد است.

مسجد سلیمان - پایگاه دوازدهم تاکتیکی(TAB-12 )این پایگاه نوین ترین پایگاه ساخته شده ایران میباشد و در طول جنگ ساخته شده است و میتواند تا 200 فروند هواپیما و تعداد زیادی بالگرد تهاجمی / ترابری را در خود جای دهد .

مشهد- نزدیک ترین پایگاه به افغانستان می باشد که در آمادگی برای جنگی که نزدیک بود با طالبان رخ دهد توسعه یافت و مرکز فرماندهی منطقه شرق بالگردها می باشد و دارای تاسیسات تعمیرات و اورهال بالگرد نیز میباشد .

.
ایران در طول جنگ با عراق حداقل هشت فروند بالگرد شینوک خود را ازدست داده است . در یک روز بسیار بد در 15 جولای 1983 یک فروند هواپیمای Mirage F-1 عراقی سه فروند بالگرد شینوک را که در ارتفاع پایین برای رساندن نیرو به خط مقدم در حال پرواز بود را هدف قرار داد .
.

در عکس بالگرد شینوک با شماره سریال 5-4001 را مشاهده میکنید که رزمندگان ایرانی را در حوالی مرزهای عراق در سال 1986 پیاده می کند
.
.
حدود 21جولای 1978 چهار فروند از شینوکهای ایران 15 تا 20 کیلومتر وارد فضای شوروی در ترکمنستان می شوند .این بالگردها نخست توط یک MiG-23M به خلبانی A.V. Dem'janov رهگیری میشوند که وی این بالگردها را با بالگردهای شوروی اشتباه میگیرد ولی این بالگردها کمی پس از ساعتی از ماجرا بوسیله یک فروند MiG-23M دیگر به خلبانی V.I. Shkinder رهگیری می شود و وی بلافاصله دو فروند موشک (R-60 (AA-8 Aphid به سوی یکی از بالگردها شلیک می کند و تمام هشت سرنشین این بالگرد کشته میشوند ، وی سپس با شلیگ توپ 23 میلیمتری GSh-23L خود بالگرد دوم را مجبور به فرود در نزدیکی Gjaurs می کند . چهار سرنشین این بالگرد زنده میماند ولی بوسیله مرزبانان شوروی دستگیر می شوند . دوفروند شینوک دیگر نیز به سرعت به سمت فضای ایران فرار می کنند . مدت کوتاهی پس از این ماجرا شوروی به ایران اجازه میدهد تا شینوک (5-4092 )صدمه دیده را تعمیر کرده و چهار سرنشین آنرا نیز به ایران بازمی گرداند .
.

عکس بالا که در سالهای1997- ۱۹۹۸ گرفته شده است از آخرین بالگردهای تحویلی به ایران میباشد (5-3302) . با اصلاحاتی که در ظاهر آن شده میتوان آن را با سالهای اولیه تحویل به ایران مقایسه کرد .Balde های ساخته شده در داخل ، توری محافظ در ورودی موتورها برای جلوگیری از ورود اشیاء اضافی به داخل موتورها و آرم نیروی هوایی در بین پنجره ها
.

انتقال یک فروند هواپیمای C-47D Dakota از مهرآباد به دوشان تپه برای قرارگیری در موزه هوایی که هیچگاه به روی عموم باز نشد . توجه کنید که Rudder و بال این هواپیما جدا شده و دوdrag chutes که برای حفظ تعادل این هواپیما در طول Sling آن میباشد.
.

فضای داخلی شینوک
.
.
هلیکوپتر شینوک با شماره سریال 4-201 در زمان پیش از انقلاب.
.
.

هلیکوپتر شینوک با شماره سریال 5-4061 در زمان پیش از انقلاب
در یازدهم فوریه 2004 که جشنهای بیست و پنجمین سال پیروزی انقلاب در سراسر کشور جشن گرفته شد که مراسم اصلی در میدان آزادی تهران با حضور صد هزار نفر برگزار گردید.در طول مراسم چندین فروند بالگرد از نیروهای مختلف به پرواز درآمدند...

میل17ومیل8

همیشه بالگردهای ترابری کار بسیار مهمی درزمینه ی ارائه ی تجهیزات به میدان نبرد داشته اند.این هاباید تمامی تجهیزات لازم برای مقابله یا هجوم را برای نیروهای خودی تهیه می کردند.ونباید گفت در زمینه ی جنگ فقط باید به بالگرد های تهاجمی فکرکرد.روسیه و آمریکا سعی کرده اند در انواع مختلفی بالگردهای ترابری و حتی فوق ترابری تولید کنند.

روسیه نیاز داشت که بتواند نیروهای خود رادر کشوربزرگ خود در نواحی فراوان با سرعت ضربتی وبالابه به مناطق حساس ویا نبرد برساند.این در حالی است که این بالگرد باید فوق ترابری باشد وعلاوه برداشتن قدرت حمل بالا بایددرشرایط خطرناک خودی نشان دهد و از کمند مهاجم فرارکند.
شرکت میل به عنوان بهترین شرکت تولیدبالگرددرروسیه طرح پیشنهادی مناسب با نام میل8رابه روسیه داد.این بالگرد باید در زمین های ناهموار به خوبی حمل نفرو تجهیزات می کرد و درمقابل آن در این نواحی با این هوای سرددوام می آورد و تاکتیک های نوین را به خوبی اجرا می کرد.این بالگرد این توان را دارد که در هواهای خیلی گرم و بسیار سرد دوام بیاورد.شاید باور نکنید ولی دمای-50الی+50درجه سانتی گراد برای این هواپیما تعریف شده است.این بالگرد علاوه براین می تواند در تمام مدت کارایی داشته باشد و درشبانه روز مشکلی برای پرواز نداشته باشد.((VFR,IFR.از این رواین بالگرد برای نواحی متعددی تعریف شده از جمله آن حرکت در جنگل،بیابان،کوهستان و مناطق دشتی و دلتایی می باشد.میل هشت یا هیپ درواقع یک هیلکوپتر دوموتوره ویژه حمل و نقل هوایی است که از ان میتوان بعنوان یک هلیکوپتر تهاجمی یا پشتیبانی آتش هوایی نیز استفاده کرد در بسیاری از ارتشها با نصب دو توپ یا گاتلینگ از ان بعنوان یک هیلکوپتر تهاجمی بر علیه اهداف زمینی استفاده میکنند. تاریخچه تولد این هلیکوپتر به 9 جولای 1961 باز میگردد جایی که برای اولین بار نمونه ازمایشی تک موتوره ان به کد W-8 و با یک موتور AI-24W به پرواز درامد . یک سال بعد در تاریخ 17 سپتامبر 1962 دومین نمونه پیش تولید ان با دوموتور یاد شده پرواز کرد . تا سال 1967 که این پرنده به خدمت ارتش شوروی درامد تغییرات بسیاری بروی ان اعمال شد و در این سال بود که زندگی عملیاتی خود را در این نیرو اغاز نمود . درواقع این پرنده در دسته پرتولید ترین پرنده های دنیا دسته بندی میگردد چرا که تعداد بسیار از این پرنده نجیب و سخت زی تولید و وارد سرویس شده اند . یکی از مدلهای این هلیکوپتر مدل تی است که به موشکهای ضد تانک و البته توپ و گاتلینگ مسلح است و توانایی حمل 24سرباز مسلح را نیز دارد . گونه صادراتی این هلیکوپتر با نام میل 17 در بسیاری از ارتشهای جهان مشغول ارائه سرویس است . میل 17 در ارتش شوروی همان مدل ام بود و سرویسهای خود را ارائه میداد . دو مدل 14 و 24 را نیز طراحان میل با الهام از همین میل 8 طراحی و تولید نمودند …میل 14 در واقع همان گونه دریایی میل 8 به شمار میرود . تاکنون بالغ بر 40 مدل مختلف از این هلیکوپتر ساخته شده است. در واقع با ارتقای کیفیت در این بالگرد میل 17 شکل گرفت که یکی از انها استفاده از موتور های پیشرفته تر و بزرگتر TV3-117MT و همچنین روتورهای بزرگتر بود . شرکت سازنده این گزینه را در اختیار مشتریان میگذارد که از موتورهایی برای شرایط اب هوایی گرم یعنی موتور Isotov TV3-117VM نیز استفاده کنند و این بستگی به خود خریدار دارد . اخیرا نیز چین و ونزوئلا در گونه های خریداری شده از موتور های گونه جدید VK-2500 که برای ارتفاعات طراحی شده است استفاده کرده اند که این موتور توسط شرکت سازنده به سیستم کنترل FADEC مجهز شده است . درواقع طراحی میل 17 برای صادرات است و به همین دلیل طراحان روسی همه دقت و هنر خود را به خدمت گرفته اند تا بهترین شاهکار خود را ارائه دهند البته از یاد نبریم پرنده های روسی بدلیل مقاومت و عمر بالا همیشه در بین خریداران جهان سومی از طرفداران زیادی برخوردار بوده است . همانطور که گفته شد این بالگرد فوق ترابری می باشد و همچنین به دلیل داشتن سیستم ها ی حرارتی و برودتی خاص می تواند در هرگونه شرایط دمایی خود را ظاهر کند.همچنین این بالگردباداشتن سیستم ضد یخ زدگی این توانایی را دارد که در شرایط جوی نامناسب مانند بارش برف و باران یا گردو غبار زیاد وهمچنین در شرایط رطوبتی زیاد و در حالت های شرجی کارایی خود را نشان دهد.
این بالگرد با وجود مشهوریت به کار حمل و نقل دارای محل خاصی برای پرتاب موشک یا رهایی بمب می باشد.علاوه برآن احتمالا سیستم تیربار و آتش بار نیز برروی آن نصب گردد.

این بالگرد دارای شناورهایی است که می تواند روی بالگرد نسب شود و باعث شوند که بالگرد روی آب بنشیند.
درضمن روسیه سیستمی هشدار دهنده با نام NATASHAرا برای این بالگرد به کار گذاشته اند تاتمامی جوانب و عیب و ایرادهای احتمالی را به خلبان گزارش می دهد(مانند لرزش موتورها،خرابی پمپ سوختی،آتش گیری برخی مناطق بالگرد و…) تا هرچه زودتربه آن رسیدگی گردد. در واقع یک نکته کلیدی این جاست که اسم میل 17 در واقع معرف نمونه صادراتی محصول کارخانه میل است . در نیروی های ارتش شوروی یا روسیه کنونی که کاربر این بالگرد هستند از این بالگرد با عنوان Mi-8MT یاد میشود . البته میشود میل 17 را به راحتی از میل هشت تشخیص داد چرا که رتورهای قسمت عقبی و جهت نصب انها در پشت با میل هشت متفاوت است . این تفاوت اصلی میل هشت با میل هفده است در میل هشت رتور عقب در قسمت چپ و در میل 17 در قسمت راست روتور نصب شده است . همچنین یک سپر محافظتی در مقابل دهانه ورود هوای میل 17 نصب شده است که از ورود گرد غبار به داخل موتور جلوگیری میکند . هواکشهای موتور میل 17 از هواکشهای موتور نصب شده بروی میل 8 یعنی موتور TV2 که وظیفه تامین نیرو در میل هشت را برعهده دارد کوتاه تر است و بروی کابین امتداد پیدا نکرده است . در این بالگرد باید یک اکیپ 3 نفره باشد(حداقل)تا بالگرد پرواز کند.این اکیپ به عنوان خدمه ی پروازی شناخته می شوند که شامل خلبان و کمک خلبان و مهندس پرواز است که به کمک هم می توانند بالگرد را به کار بکشند و همچنین در صرتی که این بالگرد نمایی غیر از حمل و نقل را به خود بگیرد و مجبور باشد فراترابری کار کند می تواند بیش از5خدمه ی پروازی داشته باشد. میتوان گفت از نکات قوت و یکی دیگر از دلایل فروش بالای این بالگرد این است که کارخانه سازنده بنا به درخواست خریدار اقدام به طراحی یا تغییرات در بالگرد مینماید . این بالگرد توانایی بر عهده گرفتن بسیاری از نقشها را دارد ..میتوانید این بالگرد را مسلح کرده بر علیه اهداف زمینی استفاده کنید. قابلیت نصب بسیاری از سلاحها را دارد .
کشور سازنده روسیه
تاریخ معرفی برای میل 17 : 1981
طول : 25.4 meters
ارتفاع : 4.76 متر
وزن خالی : 7100 کیلو
حداکثر وزن در هنگام برخاستن : 13000 کیلو